Next
El emeğiyle tarihe yolculuk; Savaş gemilerini birebir ölçekle üretiyor
Gemlik'in yüzyıllara uzanan denizcilik geçmişi, bugün küçük bir atölyede sabır, ustalık ve el emeğiyle yeniden şekilleniyor.
Selçuklu döneminde "Gemilik" adıyla önemli bir tersane merkezi olan, Osmanlı döneminde de gemi yapımındaki kimliğini sürdüren Bursa'nın Gemlik ilçesinde model gemi eğitmeni Mustafa Kahya, tarihi yalnızca anlatmakla kalmıyor, onu birebir ölçekli gemi modelleriyle gelecek kuşaklara taşıyor.
Yaklaşık dört ay süren titiz çalışmaların sonunda ortaya çıkan Nusret Mayın Gemisi, Bandırma Vapuru ve Savarona gibi Türk denizcilik tarihinin simge eserleri, hem sanatsal yönüyle hem de taşıdığı kültürel değerle dikkat çekiyor. Gemlik'te sürdürülen bu çalışma, ilçenin tarihi kimliğini canlı tutan önemli girişimlerden biri olarak öne çıkıyor.
Emeklilik hayali kültürel mirasa dönüştü
2017 yılında emekli olduktan sonra torunlarına kalıcı bir hatıra bırakma düşüncesiyle model gemi yapımına başlayan Mustafa Kahya'nın hobi olarak çıktığı yolculuk, bugün onlarca kişiye eğitim verdiği önemli bir kültürel projeye dönüştü.
Alanında eğitimler alarak Halk Eğitim Merkezi'nde model gemi kursları vermeye başlayan Kahya, Gemlik gibi denizcilik tarihiyle özdeşleşmiş bir ilçede bu sanatın yaşatılmasının büyük önem taşıdığına inanıyor.
Kahya, Gemlik adının Selçuklu Komutanı Ebul Kasım'ın 1087 yılında kurduğu "Gemilik" tersanesinden geldiğini hatırlatarak, ilçenin tarihine yakışır şekilde bu mirasın korunması gerektiğini ifade etti.
Her model aylar süren sabırla hazırlanıyor
Model gemilerin hiçbirinin hazır kalıplarla yapılmadığını belirten Kahya, bütün çalışmaların teknik projeler üzerinden tamamen el işçiliğiyle üretildiğini söyledi.
Yaklaşık dört ay süren yapım sürecinde ıhlamur ve ayous ağacı kullanılıyor. Boyama işlemi ise en hassas aşamalardan biri olarak öne çıkıyor. Boyanın yalnızca kurumasının değil, tamamen sertleşmesinin beklendiğini belirten Kahya, her kat arasında uzun süre beklediklerini ve bu sanatın büyük sabır istediğini dile getirdi.
Kurslara katılan öğrencilerin yaş aralığının oldukça geniş olduğunu söyleyen Kahya, 85 yaşındaki kursiyerlerin bile torunlarına bırakacakları en değerli mirasın el emeği olduğunu ifade ettiğini belirterek, "Maddi miras tükenebilir ancak emekle ortaya çıkan eserler kuşaktan kuşağa aktarılacak en kıymetli hatıralardır." dedi.
Tarihe damga vuran gemiler yeniden üretiliyor
Atölyede üretilen modeller arasında Türk denizcilik tarihinin simgeleri olan Nusret Mayın Gemisi, Bandırma Vapuru ve Cumhuriyet döneminin önemli yatlarından Savarona da yer alıyor.
Her model, aslına uygun ölçüler dikkate alınarak hazırlanırken, tarihî ayrıntıların korunmasına büyük özen gösteriliyor. Böylece ortaya çıkan eserler yalnızca dekoratif bir obje değil, aynı zamanda denizcilik tarihini anlatan eğitim materyali niteliği de taşıyor.
Mustafa Kahya, evinde üretim yapmaya devam edebileceğini ancak bu sanatın yeni ustalar yetiştirerek yaşatılmasının çok daha önemli olduğunu belirterek, belediye ve ilgili kurumlardan büyük bütçeler değil, kursların sürdürülebileceği mütevazı bir çalışma alanı talep ettiklerini söyledi.
Gemlik'in denizcilik kimliği geleceğe taşınmak isteniyor
Model gemi kursunun kursiyerlerinden ve Giresunlular Kültür ve Dayanışma Derneği Başkanı Halil Ataş da bu sanatın yalnızca bir hobi olmadığını, sabır, estetik ve tarih bilincini bir araya getiren özel bir uğraş olduğunu ifade etti.
Hazır kitler yerine her parçayı kendi emekleriyle ürettiklerini belirten Ataş, bunun ortaya çıkan eserleri çok daha değerli hale getirdiğini söyledi.
Gemlik'in adını gemicilikten alan tarihi kimliğiyle bu alanda kurumsal bir merkez haline gelebileceğini vurgulayan Ataş, model gemi sanatının doğru desteklenmesi halinde ilçenin Türkiye'de ve uluslararası alanda önemli bir kültür markasına dönüşebileceğini dile getirdi.
Gemlik'in denizcilik geçmişini yaşatan bu çalışmalar, yalnızca ahşap parçalarının bir araya gelmesiyle oluşan maketlerden ibaret değil; yüzyılların denizcilik kültürünü gelecek nesillere aktaran yaşayan bir miras olarak görülüyor.
