COP31 tarihin en uzun iklim zirvesi olarak sona erdi: Bakan Kurum’dan uzlaşı sağlanamamasına eleştiri
Antalya’nın ev sahipliğinde gerçekleştirilen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31), yoğun müzakerelerin ardından sona erdi. 9 Kasım’da başlayan ve planlanan kapanış tarihini iki gün aşarak 22 Kasım’a kadar devam eden zirve, 14’üncü gününde tamamlandı. Böylece COP31, tarihin en uzun süren Birleşmiş Milletler iklim zirvesi olarak kayıtlara geçti.
Ancak Antalya’da iki haftayı aşkın süredir devam eden diplomatik temaslar, beklenen ortak kararla sonuçlanmadı. Fosil yakıtlardan uzaklaşma, emisyonların azaltılması ve iklim finansmanı gibi kritik başlıklarda ülkeler arasında görüş ayrılıkları giderilemedi. Antalya Mutabakatı olarak da anılan örtü kararında uzlaşı sağlanamaması, konferansın en önemli gündem maddesi olarak öne çıktı.
EXPO 2016 Antalya yerleşkesindeki Anadolu Salonu’nda gerçekleştirilen kapanış genel kurulunda konuşan COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, müzakerelerde bazı ülkelerin gerekli esnekliği göstermediğini belirterek iklim krizinin beklemeye tahammülü olmadığını vurguladı.
Antalya’da tarihi zirve 14’üncü gününde tamamlandı
Türkiye’nin başkanlığını, Avustralya’nın ise müzakereler başkanlığını yürüttüğü COP31, başlangıçta belirlenen takvimin dışına çıkarak iki gün daha devam etti. 9 Kasım’da başlayan görüşmelerin 22 Kasım’a kadar uzaması, konferansı süre bakımından tarihi bir noktaya taşıdı.
Ancak müzakere maratonunun uzaması, ülkeler arasında ortak bir metin üzerinde anlaşma sağlanmasına yetmedi. Özellikle fosil yakıtlardan uzaklaşma, küresel emisyonların azaltılması ve gelişmekte olan ülkelerin iklim değişikliğiyle mücadele için ihtiyaç duyduğu finansman konularındaki anlaşmazlıklar, kapanış sürecini zorlaştırdı.
Antalya Mutabakatı olarak adlandırılan örtü kararının kabul edilememesi, zirvenin en önemli sonuçlarından biri oldu. Bununla birlikte konferans tamamen kararsız sona ermedi. Adil geçiş, küresel uyum hedefi ve iklim finansmanı çalışma programları gibi farklı başlıklarda çeşitli kararlar alınabildi.
Bakan Kurum: Dünya beklemiyor, afetler beklemiyor
Kapanış genel kurulunda delegelere hitap eden Bakan Murat Kurum, iki haftayı aşkın süredir devam eden görüşmelerde önemli bir çaba ortaya konulduğunu ancak bazı ülkelerin ortak sorumluluğun gerektirdiği yaklaşımı sergileyemediğini söyledi.
Müzakerelerin her saatinin dünyanın farklı bölgelerinde yaşanan insani sorunlarla doğrudan bağlantılı olduğuna dikkat çeken Kurum, iklim değişikliğinin ülkelerin diplomatik takvimlerine göre hareket etmediğini ifade etti.
Kurum, konuşmasında şu sözlerle dikkat çekti:
"Maalesef bazı ülkelerimiz bu tarihi sorumluluğun gerektirdiği gayreti ve esnekliği gösteremedi. Ancak ortak geleceğimizi ilgilendiren böylesine hayati bir meselede bütün tarafların çözüm için daha fazla sorumluluk üstlenmesini beklerdik. Çünkü iklim değişikliği bizim müzakere takvimimize göre ilerlemiyor. Dünya beklemiyor. Afetler beklemiyor. Gelecek kuşaklar beklemiyor."
Antalya’da oluşturulan eylem gündeminin, geliştirilen iş birliklerinin ve uluslararası ortaklıkların konferansın kalıcı kazanımları arasında yer aldığını belirten Kurum, müzakere sürecinde yaşanan tıkanıklığa rağmen iklim mücadelesinin devam edeceğini vurguladı.
İklim krizinin etkileri farklı ülkelerde yeniden gündeme geldi
Konferans boyunca alınan kararların yalnızca diplomatik metinlerden ibaret olmadığını belirten Bakan Kurum, iklim değişikliğinin günlük yaşam üzerindeki etkilerine dikkat çekti.
İspanya ve Fransa’da yaşanan sıcak hava dalgaları ve orman yangınlarını, Nepal’de meydana gelen buzul kaynaklı seli ve İstanbul’da etkili olan şiddetli yağışları hatırlatan Kurum, afetlerde yakınlarını kaybeden ailelere başsağlığı dileklerini iletti.
Yaşanan afetlerin, iklim değişikliğiyle mücadelede alınan kararların zamanında uygulanmasının ne kadar önemli olduğunu gösterdiğini ifade eden Kurum, Antalya’da rekor katılımcının ortak bir amaç etrafında buluşturulduğunu söyledi.
Mavi Bölge ve Yeşil Bölge’de gerçekleştirilen etkinliklerle iklim hedeflerinin somut projelere dönüştürülmesini sağlayacak iş birliklerinin geliştirildiğini belirten Kurum, farklı kesimlerin katkısının önemini vurguladı.
Yaklaşık 80 ülkeden 2035 yılı için elektrifikasyon desteği
COP31 kapsamında öne çıkan başlıklardan biri de enerji dönüşümü oldu. Bakan Kurum, konferansın yalnızca müzakerelerden ibaret kalmaması ve uygulamaya yönelik sonuçlar ortaya koyması amacıyla eylem gündeminin 10 öncelik etrafında şekillendirildiğini açıkladı.
Bu kapsamda geliştirilen "35'e 35 küresel elektrifikasyon" taahhüdü, zirvenin dikkat çeken sonuçları arasında yer aldı.
Dünya enerji tüketiminin yarısından fazlasını temsil eden yaklaşık 80 ülkenin, elektriğin küresel nihai enerji tüketimindeki payının 2035 yılına kadar yüzde 35'e çıkarılması hedefini desteklediği bildirildi.
Kurum, enerji dönüşümüne yönelik çalışmaların yalnızca ülkelerin siyasi taahhütleriyle sınırlı olmadığını, 150’den fazla ülke ve Avrupa Birliği ile 37 şehir ve 260’tan fazla şirketin somut çalışmalarının da Antalya’da gündeme taşındığını belirtti.
Uluslararası Enerji Ajansının analizlerine göre söz konusu hedefin gerçekleştirilmesi halinde 2035 yılında yıllık 8 milyar ton emisyon azaltımı ve 400 milyar dolarlık enerji ithalatı tasarrufu potansiyeli bulunuyor.
Sıfır Atık ve döngüsel ekonomi hedefleri açıklandı
COP31’in gündeminde çevre politikaları ve kaynakların verimli kullanılması da önemli yer tuttu. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan’ın öncülüğünde Türkiye’de gelişen Sıfır Atık Hareketi, Antalya Liderler Zirvesi’nde ele alınan başlıklardan biri oldu.
Bakan Kurum, 2035 yılına kadar belediye katı atık miktarındaki artış hızının yarı yarıya azaltılmasının ve üretimde döngüsel malzeme kullanımının en az yüzde 15 seviyesine çıkarılmasının hedeflendiğini açıkladı.
Bu kapsamda belediyeler ve üreticilerle israfın önlenmesi, kaynakların yeniden ekonomiye kazandırılması ve organik atıklardan kaynaklanan metan salınımının azaltılması konularında çalışmalar yürütüldü.
Denizlerin ve okyanusların korunması amacıyla Antalya’da Mavi COP anlayışının ortaya konulduğunu belirten Kurum, iklim değişikliği, biyolojik çeşitlilik kaybı ve çölleşmeyle mücadele arasında daha güçlü bir uluslararası iş birliği kurulmasının hedeflendiğini de ifade etti.
Beş ülke iklim uygulama köprüsünün pilotu oldu
İklim planlarının hazırlanmasının ardından bunların gerçek yatırımlara dönüştürülmesinin uzun zaman alabildiğine dikkat çeken Bakan Kurum, bu süreci hızlandırmak amacıyla İklim Uygulama Köprüsü girişiminin geliştirildiğini açıkladı.
Etiyopya, Fiji, Endonezya, Pakistan ve Özbekistan, girişimin ilk pilot ülkeleri olarak belirlendi.
Bu ülkelerde yerel öncelikler doğrultusunda proje hazırlığı, teknik destek ve uygun finansman arayışlarının birlikte yürütülmesi planlanıyor. Böylece iklim hedeflerinin yalnızca taahhüt düzeyinde kalmaması ve uygulamaya aktarılması amaçlanıyor.
İklim finansmanı ve fosil yakıtlar konusunda anlaşmazlık aşılamadı
COP31’in kapanışında en belirgin görüş ayrılıkları, örtü kararının içeriği üzerinde yaşandı.
Avrupa Birliği, Panama, Marshall Adaları, Norveç, Vanuatu ve Belize’nin aralarında bulunduğu taraflar; fosil yakıtlardan uzaklaşma, 1,5 derece hedefi ve iklim finansmanına ilişkin düzenlemeleri yetersiz buldukları gerekçesiyle karar taslağına itiraz etti.
Bazı ülkeler ise eksikliklerine rağmen Başkanlık tarafından sunulan metnin kabul edilmesini destekledi. Ancak tarafların tutumları arasında ortak bir noktaya ulaşılamaması nedeniyle örtü kararı kabul edilemedi.
Bu gelişme, metinde yer alan bazı hedeflerin resmî karara dönüşmesini de engelledi. Emisyon azaltımı çalışma programı ve Küresel Çevre Fonu’na yönelik yönlendirmeler konusunda da anlaşma sağlanamadı.
Afrika Grubu adına söz alan Gana temsilcisi, uyum finansmanı ve emisyon azaltımı konularında beklentilerinin karşılanmadığını dile getirdi. Kenya temsilcisi ise gelişmekte olan ülkelerin finansman taleplerine yeterli yanıt verilmediğini savundu.
Kenya temsilcisinin, "Afrika buraya finansman için geldi. Ancak finansman konusunda kapılar tamamen kapandı" sözleri, zirvenin kapanışındaki finansman tartışmalarının boyutunu ortaya koydu.
Kadınlar, gençler, yerel yönetimler, özel sektör ve çevre örgütleri adına konuşan temsilciler de fosil yakıtlardan uzaklaşma, adil geçiş, iklim finansmanı ve 1,5 derece hedefi konusunda daha güçlü sonuçlara ihtiyaç duyulduğunu vurguladı.
BM İklim Değişikliği Sekreteri'nden hayal kırıklığı mesajı
BM İklim Değişikliği İcra Sekreteri Simon Stiell de kapanışta yaptığı değerlendirmede örtü kararında uzlaşı sağlanamamasından duyduğu hayal kırıklığını dile getirdi.
İklim değişikliğinin etkilerinin dünya genelinde ağırlaşmaya devam ettiğini belirten Stiell, fosil yakıt maliyetlerinin ekonomilerde enflasyonu artırdığını ve küresel sıcaklık artışının 1,5 derece sınırını aşmasının yaklaştığını söyledi.
Yaklaşık 200 ülkenin katıldığı müzakere sisteminin sonuç üretebildiğini ancak modernleştirilmesi ve reforme edilmesi gerektiğini ifade eden Stiell, adil geçiş başta olmak üzere kabul edilen kararların ve eylem gündemindeki altı eksende sağlanan ilerlemenin önemine dikkat çekti.
COP31 Müzakereler Başkan Yardımcısı ve Avustralya Başmüzakerecisi Dr. Sally Box da son saatlere kadar tarafların görüşlerini yakınlaştırmak için çalıştıklarını ancak ortak bir anlaşmaya ulaşılamadığını belirtti. Box, uzlaşıya dayalı süreçlerde hiçbir başkanlık veya müzakere ekibinin tarafların desteği olmadan tek başına anlaşma sağlayamayacağını söyledi.
Antalya halkına üç ayrı toplantıda teşekkür edildi
Konferansın kapanışında Türkiye ve Avustralya hükümetleri ile Antalya halkına yönelik teşekkür kararları da gündeme geldi.
Etiyopya temsilcisinin önerisiyle hazırlanan karar taslakları, konferansın düzenlenmesine sağlanan katkılar ve gösterilen misafirperverlik nedeniyle teşekkür edilmesini öngörüyordu.
Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti, Avustralya Hükümeti ve Antalya halkına teşekkür edilmesini içeren kararlar; Taraflar Konferansı (COP), Kyoto Protokolü Taraflar Toplantısı (CMP) ve Paris Anlaşması Taraflar Toplantısı (CMA) tarafından ayrı ayrı ve itiraz olmaksızın kabul edildi.
Kapanış oturumlarında Gana temsilcisinin sözünün kesilmesiyle ilgili yaşanan tartışmaya da değinen Bakan Kurum, bütün ülkelerin görüşlerini özgürce ifade edebilmesini önemsediklerini belirtti. Randevu talep eden her delegeyle görüştüklerini ve uzlaşı için zemin oluşturmaya çalıştıklarını söyleyen Kurum, yaşanan yanlış anlaşılma nedeniyle Gana temsilcisinden özür diledi.
Gana temsilcisi de Bakan Kurum’un özrünü kabul ettiğini ve iki ülkenin dost olduğunu ifade etti.
COP32 Etiyopya'da düzenlenecek
Antalya’da tamamlanan COP31’in ardından gözler gelecek yıl düzenlenecek COP32’ye çevrildi. Gelecek dönem başkanlığı adına konuşan Etiyopya temsilcisi, Antalya’da başlatılan çalışmaların somut sonuçlara dönüştürülmesi ve uluslararası iklim iş birliğinin sürdürülmesi gerektiğini belirtti.
Etiyopya temsilcisi, COP32’nin "Umut COP’u" olacağını ifade ederek bu umudun iş birliği, güven ve somut sonuçlara dayanacağını vurguladı.
Bakan Murat Kurum ise Türkiye’nin COP31 Başkanlığı kapsamındaki sorumluluğunun konferansın sona ermesiyle bitmediğini söyledi. Antalya’da duyurulan girişimlerin uluslararası ortaklarla birlikte takip edileceğini belirten Kurum, farklı kurum ve kuruluşların katkılarının aynı hedef doğrultusunda birleştirilmesi gerektiğine dikkat çekti.
Kurum, kapanış konuşmasında müzakere sürecindeki tıkanıklığı tüm dünyanın değerlendirmesine bıraktığını belirterek, "Az sonra vuracağım tokmak bu oturumu kapatacaktır. Ancak mücadelemiz devam edecektir" sözleriyle konferansı tamamladı.
Next




