Next
BASIN AÇIKLAMASI | YOLUNU KAYBEDEN YARGI VE EMNİYET TEŞKİLATI, HUKUKUN İŞARET ETTİĞİ YOLA DÖNMELİDİR
Türkiye'de düşünce ve ifade özgürlüğü, yargı uygulamaları ve kitap yasakları üzerinden yeniden tartışma konusu oldu.
İnsan hakları alanında faaliyet gösteren MAZLUMDER, farklı şehirlerde yürütülen soruşturmalar kapsamında Mısırlı düşünür Seyyid Kutub'un eserlerinin suç unsuru olarak değerlendirilmesine tepki gösterdi.
Kurum, kitaplar hakkında alınan yasaklama ve toplatma kararlarının düşünce özgürlüğü açısından ciddi sorunlar ortaya çıkardığını belirterek kolluk kuvvetlerini, savcılıkları ve yargı mercilerini hukuka uygun hareket etmeye çağırdı.
Açıklamada özellikle "Yoldaki İşaretler", "Cihad & Şehadet" ve "Davetin Temel Özelliği" isimli eserlerin soruşturma dosyalarında gündeme getirilmesi eleştirildi. Yaklaşık 70 yıldır farklı yayınevleri tarafından basılan ve geniş bir okur kitlesine ulaşan kitapların şüpheli ifadelerinde sorgulanmasının kabul edilemez olduğu vurgulandı.
MAZLUMDER'den yargı uygulamalarına sert eleştiri
MAZLUMDER'in açıklamasında, Türkiye'de adil yargılanma hakkı ve ifade özgürlüğü bakımından yaşanan sorunlara dikkat çekildi. Özellikle siyasi nitelikli dosyalarda veya iktidara ve yargıya yönelik eleştiriler karşısında kolluk ve savcılık makamlarının uygulamalarının hukuk güvenceleri açısından tartışma yarattığı ifade edildi.
Kurum, masumiyet karinesi, lekelenmeme hakkı ve soruşturmanın gizliliği gibi temel hukuk güvencelerinin bazı kişi ve kesimler için farklı, sıradan vatandaşlar ve muhalif düşüncelere sahip kişi ve kurumlar için farklı uygulanmasının hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmadığını savundu.
Açıklamada, yargının düşünce ve ifade özgürlüğü üzerinde baskı aracına dönüşmemesi gerektiği belirtilirken, daha önce yapılan hukuka dönüş çağrılarına, raporlamalara ve protestolara rağmen benzer uygulamaların devam ettiği kaydedildi.
Seyyid Kutub'un üç kitabı soruşturma dosyalarında gündeme geldi
Tartışmanın merkezinde, İslam dünyasının önemli düşünürlerinden Mısırlı Seyyid Kutub'un üç eseri bulunuyor. MAZLUMDER'in aktardığı bilgilere göre, Ankara ve Mersin'de devam eden bazı soruşturma dosyalarıyla bağlantılı olarak daha önce alınan yargı kararları kamuoyuna yansıdı.
Savcılık talepleri doğrultusunda Antalya 1. Sulh Ceza Hakimliği ve Adana 6. Sulh Ceza Hakimliği tarafından verilen kararlarla "Yoldaki İşaretler", "Cihad & Şehadet" ve "Davetin Temel Özelliği" isimli eserler hakkında yasaklama ve toplatma kararları alındığı belirtildi.
Söz konusu soruşturmalar kapsamında şüphelilere kitapların nereden ve ne zaman temin edildiği, hangi amaçla alındığı ve içeriklerinde hangi konuların anlatıldığı yönünde sorular yöneltildiği ifade edildi.
Bu soruların soruşturma dosyalarında yer alması, kitapların yalnızca okunması ve bulundurulması üzerinden bir suç şüphesi oluşturulup oluşturulmadığı tartışmasını da beraberinde getirdi.
Antalya Cumhuriyet Başsavcılığı'ndan yasak kararı açıklaması
Kitaplar hakkındaki yasaklama ve toplatma kararlarının kamuoyuna yansımasının ardından Antalya Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından da bir açıklama yapıldı.
Açıklamada, Seyyid Kutub'un "Yoldaki İşaretler" isimli eseriyle ilgili yasaklama ve toplatma kararının 16 Ekim 2026 tarihinde kaldırıldığı bildirildi.
Ancak MAZLUMDER, bu kararın kaldırılmasının yaşanan tartışmaları ortadan kaldırmadığını savundu. Kuruma göre, söz konusu eserler hakkında daha önce yasaklama ve toplatma kararları alınmış olması ve soruşturma şüphelilerinin bu kitaplar üzerinden sorgulanması, yargı ve kolluk uygulamalarının düşünce özgürlüğü açısından yeniden değerlendirilmesini gerektiriyor.
Açıklamada ayrıca meselenin yalnızca üç kitapla sınırlı olmadığına dikkat çekildi. Farklı düşünürlerin eserlerine yönelik benzer yaklaşımların başka şehirlerde de görüldüğü, çeşitli kitapların soruşturma dosyalarında suç unsuru olarak değerlendirilmeye devam ettiği ileri sürüldü.
MAZLUMDER: Kitapların suç unsuru gibi gösterilmesi kabul edilemez
MAZLUMDER, yaklaşık 70 yıldır farklı yayınevleri tarafından basılan, akademik çalışmalara konu olan ve geniş okuyucu kitlelerine ulaşan eserlerin suç delili gibi değerlendirilmesini düşünce ve ifade özgürlüğünün ihlali olarak nitelendirdi.
Kurum, Türkiye'nin geçmişteki darbe dönemlerinde karşılaştığı kitap yasaklama ve toplatma uygulamalarının yeniden gündeme gelmesini eleştirdi. Açıklamada özellikle "cihad", "tevhid" ve "infak" gibi Kur'ani kavramların ideolojik yaklaşımlar ve önyargılar üzerinden kriminalize edilmesinin kabul edilemeyeceği belirtildi.
Daha önce de terör operasyonları sırasında dini kitapların örgüt materyali gibi sergilendiğini ve İslam düşüncesine ilişkin eserlerin suç unsuru olarak gösterildiğini hatırlatan MAZLUMDER, bu yaklaşımın yeni olmadığını, uzun yıllardır devam eden bir zihniyetin yansıması olduğunu savundu.
Düşünce özgürlüğü için yargıya çağrı
Açıklamanın devamında fikirlerin yasaklama, sansür veya toplatma kararlarıyla ortadan kaldırılamayacağı vurgulandı. Yargı organlarının toplumun hangi kitapları okuyabileceğine karar veren bir sansür mekanizmasına dönüşmesinin hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmadığı ifade edildi.
MAZLUMDER, düşünceleri nedeniyle yaşadığı dönemde sansüre uğrayan, tutuklanan ve idam edilen Seyyid Kutub'un eserlerinin bugünün Türkiye'sinde de yasaklama ve suçlama tartışmalarının merkezinde yer almasını son derece vahim bir gelişme olarak değerlendirdi.
Kurum, açıklamasının sonunda üç temel talebini kamuoyuyla paylaştı:
-
Düşünce özgürlüğünü hedef alan, darbe dönemlerinin yasakçı anlayışını hatırlatan kolluk ve yargı uygulamalarının sona erdirilmesi gerektiğini belirtti.
-
Kolluk ve yargı görevlilerinin entelektüel kapasitesini ve ifade özgürlüğüne ilişkin bakış açısını geliştirecek eğitim tedbirlerinin alınmasını istedi.
-
Yargı mercileri ile idari makamları, düşünce ve ifade özgürlüğünü daraltan keyfi uygulamalara son vermeye ve hukuka uygun hareket etmeye davet etti.
MAZLUMDER'in açıklaması, kitapların soruşturmalarda nasıl değerlendirildiği, düşünce özgürlüğünün sınırlarının nasıl korunacağı ve yargı uygulamalarında hukuk güvencelerinin nasıl işletileceği konularını yeniden gündeme taşıdı.
