Next
Genç yaşta unutkanlık alarmı
Teknolojinin hayatın neredeyse her alanına girmesiyle birlikte bilgiye ulaşmak kolaylaşırken, uzun süreli ve kontrolsüz ekran kullanımının zihinsel süreçler üzerindeki etkileri de daha fazla tartışılmaya başlandı. Özellikle genç yaşlarda görülen unutkanlık ve dikkat dağınıklığı şikâyetleri, uzmanların dikkat çektiği konular arasında yer alıyor.
Medicana Bursa Hastanesi Nöroloji Uzmanı Dr. Büşra Er, geçmişte daha çok ileri yaşlarla ilişkilendirilen unutkanlık yakınmalarının artık ergenlik dönemindeki bireylerde de görülebildiğini belirterek, yaşam alışkanlıklarının bu tablo üzerindeki etkisine dikkat çekti.
Gençlerde unutkanlık neden arttı?
Unutkanlığın yalnızca yaşla bağlantılı bir durum olmadığını belirten Dr. Büşra Er, özellikle gençlerde günlük yaşam alışkanlıklarının dikkat ve hafıza üzerinde belirleyici olabildiğini ifade etti.
Uyku düzensizliği, sağlıksız beslenme, dikkat eksikliği ve depresyon gibi faktörlerin yanı sıra yoğun dijital medya kullanımının da unutkanlık şikâyetlerini besleyebileceğini söyleyen Er, bu durumun özellikle gençlerin günlük yaşamında daha görünür hale geldiğini belirtti.
Dr. Er, unutmayı, bilgiyi kaydetme veya gerektiğinde geri çağırma sırasında yaşanan zorluk olarak tanımlarken, her unutkanlık şikâyetinin ciddi bir nörolojik hastalık anlamına gelmediğinin de altını çizdi.
“Dijital demans” tartışması yeniden gündemde
Aşırı dijital kullanımın beyin üzerindeki etkilerine ilişkin tartışmalarda öne çıkan kavramlardan biri de “dijital demans” olarak ifade ediliyor.
Alman nörobilimci Manfred Spitzer'in kullandığı kavrama atıfta bulunan Dr. Büşra Er, özellikle gençlerde artan ekran süresinin dikkat ve hafıza fonksiyonlarını olumsuz etkileyebileceğini söyledi.
Er, sürekli yeni uyaranlara maruz kalmanın, bilgiye çok kolay ulaşmanın ve yoğun ekran kullanımının zihinsel süreçleri etkileyebileceğini belirterek, dijital dünyanın sunduğu kolaylıkların yanında zihnin aktif kullanımının da ihmal edilmemesi gerektiğine dikkat çekti.
Gece ekran kullanımı uykuyu da etkiliyor
Uzmanın dikkat çektiği konulardan biri de ekran kullanımının uyku düzeniyle ilişkisi oldu.
Özellikle gece saatlerinde uzun süre telefon, tablet veya bilgisayar ekranına maruz kalmanın uyku düzenini olumsuz etkileyebileceği belirtilirken, kaliteli ve düzenli uykunun hafıza açısından önemli olduğu vurgulandı.
Gün içerisinde yoğun şekilde dijital içerik tüketen ve gece geç saatlere kadar ekran başında kalan gençlerde, yalnızca dikkat süresinin değil, ertesi gün zihinsel performansın da etkilenebileceğine dikkat çekildi.
Bu nedenle ekran kullanımının yalnızca geçirilen süre açısından değil, hangi saatlerde ve ne amaçla kullanıldığı açısından da değerlendirilmesi gerektiği ifade edildi.
Alzheimer ile gençlerdeki unutkanlık aynı şey değil
Unutkanlık denildiğinde toplumda ilk akla gelen hastalıklardan biri Alzheimer olsa da uzmanlar, gençlerde görülen her unutkanlığın Alzheimer hastalığıyla ilişkilendirilmemesi gerektiğine dikkat çekiyor.
İleri yaş grubunda en sık görülen unutkanlık nedenlerinden biri olan Alzheimer hastalığına da değinen Dr. Büşra Er, toplumda aile öyküsüyle ilgili bazı yanlış anlaşılmalar bulunduğunu belirtti.
Ailede Alzheimer hastası bulunmasının genetik yatkınlık açısından değerlendirilmesi gerektiğini ancak bunun tek başına kişinin hastalığa yakalanacağı anlamına gelmediğini ifade eden Er, genetik testlerin de rutin olarak önerilmediğini söyledi.
Beyni aktif tutmak unutkanlıkla mücadelede önemli
Uzmanlara göre günlük yaşamda yapılabilecek bazı değişiklikler, dikkat ve hafıza fonksiyonlarının desteklenmesine yardımcı olabilir.
Bu noktada dijital medya kullanım süresinin sınırlandırılması, düzenli uyku ve dengeli beslenmenin yanı sıra zihinsel aktivitelerin artırılması öneriliyor.
Kitap okumak, bulmaca çözmek ve hafıza oyunları gibi zihni aktif tutan faaliyetlerin günlük rutine dahil edilmesinin faydalı olabileceği belirtiliyor.
Buradaki temel yaklaşım, teknolojiyi tamamen hayatın dışına çıkarmaktan ziyade dijital araçları daha kontrollü kullanmak ve beynin aktif olarak çalışmasını sağlayan alışkanlıklara zaman ayırmak olarak öne çıkıyor.
Bursa’dan ailelere ve gençlere dikkat çağrısı
Bursa’da uzmanların dikkat çektiği tablo, gençlerin günlük yaşamında ekranların giderek daha fazla yer kaplamasıyla birlikte önem kazanıyor. Ders, iletişim, eğlence ve sosyal medya gibi pek çok ihtiyaç dijital platformlar üzerinden karşılanırken, ekran karşısında geçirilen sürenin kontrol edilmesi aileler açısından da önemli bir konu haline geliyor.
Uzmanlar, unutkanlık ve dikkat sorunlarının tek bir nedene bağlanmaması gerektiğini; uyku düzeninden beslenmeye, psikolojik durumdan dijital alışkanlıklara kadar birçok faktörün birlikte değerlendirilmesinin önemli olduğunu vurguluyor.
Özellikle gençlerde tekrarlayan veya günlük yaşamı belirgin şekilde etkileyen unutkanlık şikâyetlerinin ise ihmal edilmemesi ve gerektiğinde bir uzmana başvurulması öneriliyor.
