İklim değişikliği ve nüfus artışı gibi nedenlerle gıda arz güvenliğini şimdiden sürdürülebilir kılmayı hedefleyen Türkiye, topraksız ve dikey tarım.

14 Mayıs Dünya Çiftçiler Günü dolayısıyla Tarım ve Orman Bakanlığından edindiği bilgilere göre, Türkiye, örtü altı varlığı bakımından dünyada 4'üncü, Avrupa'da 2'inci sırada yerini alıyor.

tarım

Üretim alanları 2002 yılında 540 bin dekarken 2021 yılında yüzde 58 artışla 855 bin dekara ulaşan Türkiye'de, toplam sera alanının yüzde 1,6'sına denk gelen 14 bin dekarda topraksız tarım metoduyla ihracata yönelik üretim yapılıyor.

ihracatt-1

Topraksız tarımla üretimde Antalya ilk sırada yerini alırken, Mersin, İzmir, Manisa ve Afyonkarahisar, topraksız kültür seralarının yoğunlaştığı alanlar arasında bulunuyor.

Gözden kaçırmayın

Migros UP, girişimciler için ikinci dönem çağrıları başlattı Migros UP, girişimciler için ikinci dönem çağrıları başlattı

Daha az su ve gübre kullanılıyor

Topraksız tarım sistemi, toprakta yapılan yetiştiriciliğe göre önemli üstünlükler sağlıyor. Modern işletmelerde yıl boyu devamlı üretim yapılabilmesi ve birim alanda daha çok bitkinin bulunmasından dolayı toprakta yapılan üretime göre daha yüksek verim ve kalitede ürün alınıyor.

Seralarda ürün miktar ve kalitesinin artmasında, uygun iklim koşullarının sağlanmasıyla yeterli ve dengeli bitki besleme programlarının uygulanması etkili oluyor.

Besin çözeltisi doğrudan bitkinin kök bölgesine verildiği için kullanılan su ve gübrenin etkinliği artıyor ve dolayısıyla daha az su ve gübre kullanılıyor.

İklim kontrollü seralarda genellikle hastalık ve zararlılarla entegre mücadele yöntemleri tercih ediliyor. Özellikle büyük ve modern işletmeler, yetiştirdikleri ürünlerin yüzde 85'ini yurt dışına satıyor.

Modern topraksız tarım seralarında dördüncü yılda yatırımın geri dönüşü sağlanıyor. Bu seralarla yüzde 21 oranında mali rantabilite ve yüzde 33,3 oranında iç karlılık elde edilebiliyor.

Dikey tarım sistemleri

Son yıllarda nüfus artışı, gıda güvenliği ve gıdaya erişim, mevsimsel sınırlı üretim ve yüksek su tüketimi gibi problemler modern seralarda topraksız tarım şeklinde yetiştiriciliğin yanı sıra kentsel tarım için uygun dikey tarım fikrine yönelik çalışmaları hızlandırdı.

İklim kontrollü ortamlarda, suni ışıklandırmalarla üretim yapılan ve üretim hatları peş peşe yerleştirilerek oluşan dikey tarım sistemleri fikri, Kolombiya Üniversitesi Halk ve Çevre Sağlığı Profesörü Dickson Despommier ve öğrencileri tarafından 1990'lı yıllarda ortaya atıldı.

Araştırmalarda, dikey tarım ürünlerinin, özel led ışıkları gibi diğer son teknolojiyle birleştirilen dikey yığılı raflarda veya katmanlarda ürün yetiştirme uygulamasıyla geleneksel tarım yöntemlerine göre 10 kat fazla verim sağladığı, bu üretim metoduyla yüzde 40 daha az enerji yüzde 99 daha az su kullanıldığı görüldü.

Dikey tarımla coğrafyadan bağımsız, toprağa bağlı olmadan her yerde yüksek verim ve kalitede ürün elde edilirken, pazara taşınma sırasında oluşan ürün ve kalite kaybının da önüne geçilebiliyor.

Sistemle, 12 ay kesintisiz şekilde taze ve besin değeri yüksek ürünlerin, zirai ilaç kullanılmadan sağlıklı ve sürdürülebilir üretimi gerçekleştirilebiliyor.

Atıl durumdaki fabrika, hangar, atölye, bina, depo gibi tüm kapalı alanların sisteme dahil olma imkanı bulunuyor.

Devlet destekleri

Örtü altı yetiştiricilik yapmak isteyen üreticilere, "yatırım aşamasında sağlanan destekler", "indirimli tarımsal krediler", "tarıma dayalı yatırımlarının desteklenmesi kapsamında verilen destekler" ve "üretim aşamasında verilen destekler" başlıkları altında çeşitli destekler veriliyor.

Yatırım aşamasında, seracılık organize ihtisas bölgelerinin kurulumuna yönelik çalışmalar, tarıma dayalı ihtisas organize sanayi bölgeleri kapsamında Bakanlıkça yapılıyor.

"Tarımsal Üretime Dair Düşük Faizli Yatırım ve İşletme Kredisi Kullandırılmasına Dair Cumhurbaşkanı Kararı" kapsamında, yatırım kredileri ile alakalı olarak, kontrollü örtü altı üretme koşullarına sahip en az 10 dekar büyüklüğünde sera kuracak, sera modernizasyonu yapacak ya da mevcut serasının ölçeğini asgari 10 dekar ve üzerine çıkaracak üreticilere yüzde 50-100 indirim oranlarında 50 milyon liralık üst limite kadar kredi kullandırılabiliyor.

Kontrollü örtü altı üretim başlığından yararlanmayan üreticiler geleneksel bitkisel üretim başlığında 100 bin liraya kadar faizsiz kredilerden yararlanabiliyor. 100 bin lira ve üzeri kredilerde belirlenen faiz indirim oranlarında 5 milyon liraya kadar kredi verilebiliyor.

Kırsal Kalkınma Yatırımları Destekleme Programı kapsamında yüzde 50 hibe desteği ve Avrupa Birliği Kırsal Kalkınma Programı kapsamında illere göre değişmekle birlikte yüzde 55-65 oranında hibe destekleri sağlanıyor.