Next
Kanser görüntülemede yeni nesil teknolojiler teşhis ve tedavide önemli yol gösteriyor
Kanserle mücadelede doğru tanıya ulaşmak kadar, hastalığın vücuttaki yayılımını ve biyolojik özelliklerini doğru değerlendirmek de büyük önem taşıyor.
Uzmanlar, her kanser türünün farklı davranış göstermesi nedeniyle görüntüleme yöntemlerinin de hastalığın özelliklerine göre seçilmesi gerektiğine dikkat çekiyor.
Nükleer tıp alanında kullanılan yeni nesil moleküler görüntüleme yöntemleri ise tümörlerin yalnızca anatomik yapısını değil, biyolojik özelliklerini de ortaya koyarak hekimlere daha ayrıntılı bilgiler sunuyor.
Dr. Tarık Elri, her kanserin aynı şekilde davranmadığını belirterek, bu nedenle bütün hastalarda aynı görüntüleme yönteminden aynı sonucu beklemenin doğru olmayacağını ifade etti.
Elri, tümörün biyolojik özelliklerine göre geliştirilen moleküler görüntüleme teknikleri sayesinde hastalığın bulunduğu bölge, vücuttaki yayılımı ve davranışı hakkında daha ayrıntılı bilgi elde edilebildiğini, bu verilerin de tedavi planlamasında önemli rol oynadığını söyledi.
Tümörü görünür hale getiren özel moleküller kullanılıyor
Moleküler görüntüleme yöntemlerinin temelinde, damar yoluyla hastaya verilen ve tümörün belirli özelliklerini hedefleyen radyoaktif işaretli moleküller bulunuyor.
Bu moleküller, kanser hücrelerinin veya tümörün çevresinde bulunan ve hastalığın gelişiminde rol oynayan dokuların belirli biyolojik özelliklerine bağlanıyor. Ardından PET/BT cihazıyla yapılan görüntüleme sayesinde, klasik yöntemlerle fark edilmesi daha güç olabilecek bazı tümör odaklarının daha ayrıntılı değerlendirilmesi mümkün hale geliyor.
Bu yaklaşım, hekime yalnızca tümörün nerede olduğunu değil, hastalığın vücutta nasıl davrandığına ilişkin de önemli ipuçları verebiliyor.
Her kanser türü için aynı molekül kullanılmıyor
Moleküler görüntülemede kullanılan işaretleyiciler, kanserin türüne ve biyolojik özelliklerine göre değişiyor.
Dr. Tarık Elri, nöroendokrin tümörler ve prostat kanserinde tümör hücrelerinin yüzeyinde bulunan özel reseptörleri hedefleyen yöntemlerden yararlanıldığını belirtti.
Bazı mide, pankreas, kalın bağırsak, karaciğer, özofagus ve meme kanserlerinde ise tümörün çevresindeki bağ dokusunu hedefleyen FAPI molekülü kullanılıyor. Bu yöntem, bazı hastalarda standart görüntüleme yöntemlerine kıyasla hastalığın yaygınlığının daha güvenilir biçimde değerlendirilmesine katkı sağlayabiliyor.
Ga-68 DOTATATE ve Ga-68 PSMA ile hedefe yönelik görüntüleme
Yeni nesil moleküler görüntüleme yöntemleri arasında Ga-68 DOTATATE ve Ga-68 PSMA PET/BT öne çıkıyor.
Ga-68 DOTATATE, nöroendokrin tümör hücrelerinin yüzeyinde bulunan somatostatin reseptörlerini hedefliyor. Ga-68 PSMA PET/BT ise prostat kanseri hücrelerinin yüzeyindeki prostat spesifik membran antijenine (PSMA) odaklanıyor.
Bu yöntemler sayesinde hastalığın daha yüksek doğrulukla görüntülenebildiğini belirten Dr. Elri, milimetrik boyuttaki bazı lezyonların ve lenf nodlarının dahi değerlendirilebildiğini ifade etti.
Tek çekimde vücudun geniş bir bölümünün değerlendirilebilmesi de kanserin ne kadar yayıldığının ortaya konulmasına yardımcı oluyor. Böylece tedavi öncesinde hastalığın gerçek boyutuna ilişkin daha kapsamlı bir tablo oluşturulabiliyor.
Görüntüleme, tedaviye uygunluğu da gösterebiliyor
Moleküler görüntülemenin sağladığı bilgiler yalnızca tanı ve evreleme aşamasında kullanılmıyor. Bazı yöntemler, hastanın hedefe yönelik radyonüklid tedavilere uygun olup olmadığının değerlendirilmesine de katkı sunuyor.
Bu durum, görüntüleme sürecini tedavinin yalnızca öncesinde yapılan bir kontrol olmaktan çıkararak, hastaya uygulanabilecek tedavinin belirlenmesinde yol gösteren önemli bir aşamaya dönüştürüyor.
Dr. Elri, temel hedefin hastanın özelliklerine ve hastalığın yapısına en uygun tedavi yaklaşımını belirlemek olduğunu vurguladı.
Ga-68 FAPI PET/BT kanserin çevresine de bakıyor
Ga-68 FAPI PET/BT ise kanser görüntülemesine farklı bir perspektif getiriyor. Bu yöntemde doğrudan kanser hücresinin kendisi yerine, tümörün büyümesine ve yayılmasına destek veren çevre dokular hedefleniyor.
Bu özelliği nedeniyle bazı kanser türlerinde standart FDG PET/BT ile yeterince belirginleşmeyen odakların ortaya çıkarılmasına yardımcı olabiliyor.
Özellikle karaciğer, pankreas, mide, özofagus, kolon-rektum kanserleri, bazı meme kanseri alt tipleri ve sarkomlarda önemli bilgiler sağlayabildiği belirtilen FAPI PET/BT, bazı hastalarda hastalığın yaygınlığının daha net ortaya konulmasına katkıda bulunabiliyor.
Şüpheli kitlelerin değerlendirilmesinde de kullanılabiliyor
Moleküler görüntüleme yöntemlerinin bir diğer önemli katkısı, ulaşılması zor bölgelerde bulunan şüpheli kitlelerin daha ayrıntılı değerlendirilmesine imkan sağlaması.
Elde edilen görüntüler, bazı hastalarda gereksiz biyopsilerin önüne geçilmesine yardımcı olabilecek bilgiler sunabiliyor. Ancak görüntüleme sonuçlarının hastanın diğer klinik bulguları ve hekim değerlendirmesiyle birlikte ele alınması gerekiyor.
Görüntüleme sonucu tedavi planını değiştirebiliyor
Kanser görüntülemesinde elde edilen yeni bilgiler, bazı hastalarda tedavi planının yeniden şekillendirilmesine neden olabiliyor.
Tümörün yayılımının daha net ortaya konulması; uygulanacak tedavinin seçilmesini, radyoterapi alanının daha doğru belirlenmesini veya hedefe yönelik tedavilere uygunluğun değerlendirilmesini sağlayabiliyor.
Dr. Tarık Elri, görüntüleme yöntemlerinin nihai amacının yalnızca hastalığı göstermek olmadığını, hastaya en uygun tedavi yaklaşımının belirlenmesine katkı sağlamak olduğunu belirtti.
İşlem sonrası hastalar günlük yaşamına dönebiliyor
Yeni nesil moleküler görüntüleme uygulamalarının hasta açısından genel olarak konforlu işlemler olduğunu belirten Dr. Elri, hastaların işlem sonrasında kısa sürede günlük yaşamlarına dönebildiğini söyledi.
Uygulamalarda kullanılan radyasyon miktarının düşük olduğunu ve ciddi bir yan etki beklenmediğini belirten Elri, tedbir amacıyla işlem günü hamilelerden ve küçük çocuklardan uzak durulmasının önerildiğini ifade etti.
Uzmanlara göre kanserle mücadelede teknolojinin sunduğu bu yeni imkanlar, hastalığın yalnızca görüntüsünü değil, biyolojik davranışını da anlamaya yardımcı oluyor. Böylece doğru hastada doğru görüntüleme yönteminin seçilmesi, tedavi sürecinin daha kişiselleştirilmiş ve güvenilir biçimde planlanmasına katkı sağlayabiliyor.
