Ölülere bile yaş sebze meyve faturası kesmişler
Bursa’da yaş sebze ve meyve piyasasına yönelik geniş kapsamlı soruşturmada dikkat çeken gelişmeler yaşandı. Tarladan sofraya uzanan ürün zincirinde fiyatların yukarı yönlü manipüle edilerek haksız kazanç sağlandığı değerlendirmesiyle yürütülen soruşturma kapsamında Bursa’dan 5 şüpheli dosyada yer aldı.
İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen soruşturma kapsamında Türkiye genelinde 41 büyük dağıtıcı firma ve yöneticileri mercek altına alınırken, Bursa bağlantılı şüphelilerin Yıldırım, Nilüfer, İznik ve Osmangazi ilçeleriyle ilişkili olduğu belirtildi.
Soruşturmanın dikkat çeken başlıklarından biri ise Vergi Denetim Kurulu raporlarında yer alan müstahsil makbuzu tespitleri oldu.
Bursa’da 5 şüpheli dosyada yer aldı
41 şüpheli yöneticinin bulunduğu soruşturma kapsamında Bursa’dan 5 kişinin dosyada yer aldığı bildirildi. Soruşturma listesinde Ahmet D., Sabri B., Casım A., Ayşenur A. ve İsmail S. isimleri yer aldı.
Bursa bağlantılı adresler arasında Yıldırım ilçesi Gökdere’de Ahmet D.’ye ait firma, Sabri B. ve Casım A.’nın Nilüfer’deki faaliyetleri, bir gıda şirketinin İznik’teki adresi ile başka bir gıda şirketinin Osmangazi’deki adresi bulunuyor.
Bu yönüyle soruşturmanın Bursa ayağının tek bir ilçeyle sınırlı kalmadığı, kentin farklı noktalarındaki ticari faaliyetlerin inceleme kapsamına alındığı görüldü.
49 hayatını kaybetmiş kişi adına makbuz iddiası
Soruşturma dosyasındaki en dikkat çekici tespitlerden biri Ahmet D. hakkında hazırlanan bölümde yer aldı.
Vergi Denetim Kurulu raporunda, 1 Ocak 2025 ile 31 Mart 2026 tarihleri arasında daha önce hayatını kaybetmiş 49 kişi adına toplam 87 müstahsil makbuzu düzenlendiğinin tespit edildiği belirtildi.
Söz konusu belgelerin toplam tutarının 2 milyon 524 bin 987 lira 35 kuruş olduğu kaydedildi. Raporda bazı kişilerin ölüm tarihlerinin, adlarına düzenlenen belgelerden yıllar öncesine dayandığı belirtilirken, belgelerin gerçek bir ürün teslimine dayanıp dayanmadığının ayrıca araştırıldığı aktarıldı.
“Ürün satmadım, firmayı tanımıyorum” beyanları
Vergi Denetim Kurulu raporunda yer alan bazı ifadeler de soruşturmanın dikkat çeken ayrıntıları arasında bulundu.
Y. G. isimli kişinin adına düzenlenen toplam 1 milyon 59 bin 975 liralık müstahsil makbuzlarıyla ilgili olarak herhangi bir ürün satmadığını, zirai faaliyette bulunmadığını ve Ahmet D.’yi tanımadığını beyan ettiği aktarıldı.
Yusuf K.’nin ise adına düzenlenen belgelerden haberdar olmadığını, ürün satmadığını ve Ahmet D.’nin çalışanı olduğunu ifade ettiği belirtildi.
Raporda ayrıca bazı kişilerin Ahmet D.’nin yanında çalıştıkları ve köylülerden ürün topladıkları yönündeki beyanlarına da yer verildi. Bir başka kişi adına ise 7 milyon 932 bin 22 lira 25 kuruş tutarında müstahsil makbuzu düzenlendiği, bu kişinin üretmediği bazı ürünlerin kendi adına belgelendirildiğini söylediği kaydedildi.
Ürünlerin gerçekten üretilip üretilmediği araştırıldı
İnceleme yalnızca düzenlenen belgelerin tutarlarıyla sınırlı tutulmadı. Vergi Denetim Kurulu tarafından üreticilerin beyanları, sahip oldukları arazi büyüklükleri, üretim kapasiteleri ve ürünlerin hasat dönemleri de değerlendirildi.
Bunun yanında kantar ve nakliye belgeleri, Hal Kayıt Sistemi bildirimleri ile banka ve ödeme hareketlerinin de birlikte incelendiği belirtildi.
Raporda bazı müstahsil makbuzlarının gerçek bir ürün teslimine dayanmadığı yönünde tespitlere yer verilirken, bazı kişilerin çiftçilik yapmadığı, ilgili firmayı tanımadığı veya firmaya ürün teslim etmediğini söylediği aktarıldı.
Bazı belgelerde gösterilen ürün miktarlarının ise üreticilerin arazi büyüklükleri ve makul üretim kapasiteleriyle açıklanamadığı ifade edildi.
Soruşturmanın merkezinde fiyat zinciri var
Soruşturmanın temelinde, yaş sebze ve meyvenin tarladan tüketiciye ulaşıncaya kadar geçtiği ticari süreç bulunuyor. Bu kapsamda Ticaret Bakanlığı Hal Kayıt Sistemi, Tarım ve Orman Bakanlığı Çiftçi Kayıt Sistemi verileri ile Vergi Denetim Kurulu raporları birlikte değerlendirildi.
Yaklaşık 1.250 çiftçinin beyanına başvurulduğu belirtilen soruşturmada, bazı tedarikçilerin çiftçilerden aldıkları ürünlerin alış fiyatlarını gerçeğin üzerinde gösterecek şekilde müstahsil makbuzu düzenledikleri yönünde tespitler yapıldı.
Ayrıca ürün arzının olduğundan düşük, maliyetlerin ise yüksek gösterildiği ve tedarik zincirinin gereksiz şekilde uzatıldığı yönündeki değerlendirmeler de soruşturma dosyasına yansıdı.
Bu iddiaların araştırılması, özellikle tüketici açısından önem taşıyor. Çünkü tarladan çıkan bir ürünün farklı aşamalardan geçerken oluşan maliyetinin ve satış fiyatının nasıl değiştiği, soruşturmanın önemli inceleme alanlarından birini oluşturuyor.
22 ilde 109 adrese operasyon
Soruşturma kapsamında Türkiye genelinde 41 büyük dağıtıcı firma ve 41 şüpheli yönetici hakkında gözaltı kararı verildiği bildirildi.
Şüphelilerin iş yeri ve ikamet adreslerine yönelik operasyonun 22 ilde toplam 109 adreste eş zamanlı gerçekleştirildiği aktarıldı.
Soruşturmanın; fiyatları etkileme, Vergi Usul Kanunu’na muhalefet, belgede sahtecilik ve suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama suçları yönünden sürdüğü belirtildi.
Vergi Denetim Kurulu raporunda, araştırmanın ilk aşamasında riskli görülen 207 firma arasından yüksek tutarlı müstahsil makbuzlarıyla öne çıkan 15 firmanın seçildiği, ikinci aşamada ise 26 firma hakkında çeşitli tespitler yapıldığı ifade edildi.
Bursa’da 5 şüphelinin de yer aldığı soruşturmada işlemlerin sürdüğü, delillerin toplanmasının ardından adli sürecin devam edeceği bildirildi. Dosyada yer alan iddiaların soruşturma aşamasında olduğu ve şüphelilerin hukuki durumlarının yargı süreci sonunda kesinleşeceği belirtildi.